YUTMA BOZUKLUKLARI

Yutma bozukluğu nedir?

Yutkunma bozuklukları, diğer adıyla disfaji, yutma sürecinin değişik fazlarında ortaya çıkabilen sorunlardır. Bunlar;

Ağız (Oral) Fazı: Çiğneme ve katı ya da sıvı besinleri boğaza taşımada güçlük

Yutak (Farengeal) Faz: Yutmayı başlatmakta, katı ya da sıvı besinleri boğaza-yemek borusuna doğru itmekte ve besinlerin yanlış yola gitmemesi için hava yolunu kapatmada güçlük.

Mide borusu (Özofageal) Faz: Boğaz ve midedeki delikleri açma-kapamada ve yiyecekleri yemek borusu boyunca itmede güçlük.

Yetişkinlerde yutma bozukluğunun nedenleri nedir? Yutkunmada zorlanma nedenleri nelerdir?

Sinir Sistemi Hasarları

  • Felç, beyin travması, spinal kord zedelenmesi
  • Parkinson, Multiple Skleroz (MS)
  • Amyotrophic Lateral Skleroz (ALS)
  • Müsküler Distrofi, Serebral Palsi
  • Alzheimer

Baş ve Boyunun Etkilendiği Sorunlar

  • Ağız, boğaz ya da özafagus kanseri
  • Baş, boyun zedelenmesi ya da cerrahisi
  • Dişlerin olmaması ya da takma dişlerin uygun olmaması

Bunların dışında birçok başka hastalık, durum ya da cerrahi müdahaleler yutma sorununa neden olabilir.

Yutma sorunları bireyleri nasıl etkiler?

  • Yetersiz beslenme ya da kuruluk
  • Aspirasyon riski
  • Yeme ve içme zevkinin azalması
  • Yemek ile ilgili toplumsal etkinliklerde rahatsız olma

Yutkunma bozukluklarının belirtileri nelerdir?

  • Yeme, içme sırasında ya da sonrasında öksürme
  • Yeme ya da içme sırasında veya sonrasında ıslak ses
  • Çiğneme ya da yutkunma için gerekenden daha fazla çaba ya da zamana gereksinim duyulması
  • Ağızdan katı ya da sıvı besin sızması ya da ağzın içine yapışması
  • Yedikten sonra göğüste tıkanıklık
  • Yeterince yemek yiyememe sebebiyle kilo kaybı

Nereden yardım alabilirim?

Alanında uzman olan bir dil ve konuşma terapistine başvurabilirsiniz.

Dil ve Konuşma Terapisti yutma bozukluklarını değerlendirmek için ne yapar?

  • Hastanın tıbbi geçmişini ve belirtilere yönelik öyküsünü alır.
  • Dudaklar, dil, çene ve sert damak gibi yutma ile ilgili kasların hareketini ve gücünü kontrol eder.
  • Ağız ve boğazı etkileyen yutma sorunlarını değerlendirmek için testler yapar.

Ne tür tedavi uygulanabilir?

Tedavi genelde yutma sorununun nedenine, belirtisine ve tipine göre değişiklik gösterir. Dil ve konuşma terapisti;

  • Daha etkili bir şekilde yutmaya yardımcı olacak alıştırmalar, duruşlar ve yöntemler,
  • Daha güvenli, daha kolay yutmak için spesifik katı ve sıvı besinler önerir.

Aile üyeleri ya da bakıcılar yardımcı olmak için ne yapabilirler?

  • Önerilen tedaviye ve sorunu anlamaya yönelik sorular sorarlar.
  • Tedavi planını sürdürmeye yardımcı olurlar.
  • Egzersizler yapmasına yardım ederler.
  • Önerilen yiyecek ve içecekleri hazırlarlar.
  • Hastanın, besinlerin ne kadarını bitirdiğinin takibini yaparlar.

*Dil ve Konuşma Terapisti, ekip elemanı olarak vakanın yönetiminden sorumlu meslek uzmanıdır.

 

Kaynak: ASHA (AMERICAN SPEECH- LANGUAGE HEARING ASSOCIATION)